69 stron, 31 pozycji w bibliografii
WSTĘP 4
ROZDZIAŁ I
ORGANIZACJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH W NOWYCH WARUNKACH POZIMNOWOJENNYCH 6
1. Rys historyczny powstania ONZ 6
2. Karta ONZ 14
3. ONZ w warunkach pozimnowojennych 18
ROZDZIAŁ II.
ASPEKT ORGANIZACYJNY I PRAWNY MISJI POKOJOWYCH ONZ 23
1. Prawne i organizacyjne aspekty misji pokojowych ONZ 23
2. Podstawowe wady systemu organizacyjnego misji pokojowych ONZ 29
3. Reforma ONZ 35
4. Podsumowanie 43
ROZDZIAŁ III.
DZIAŁANIA OPERACYJNE ONZ 45
1. Wstęp 45
2. Operacje pokojowe ONZ 47
3. Udział Polski w misjach pokojowych ONZ 55
4. Operacja w Timorze Wschodnim 62
PODSUMOWANIE 65
BIBLIOGRAFIA 68
Wstęp
Od ponad 50 lat kluczowym problemem międzynarodowym jest sprawa utrzymania pokoju i bezpieczeństwa na świecie. Wbrew przewidywaniom II wojna światowa nie stała się przełomowym wydarzeniem w tym względzie. W okresie powojennym nie było dotychczas ani jednego dnia pokoju, dnia bez wojny. W ponad 150 konfliktach, które miały miejsce po 1945 roku, zaangażowanych było ponad 75 państw. Rozmiary zniszczeń i krzywd trudno ująć w konkretne liczby. Zginęły miliony ludzi, kolejne przez tułaczkę i wypędzenie musiały opuścić rodzinne strony.
Głównym organem odpowiedzialnym za utrzymanie pokoju jest Rada Bezpieczeństwa ONZ. To ona stwierdza, czy doszło do zagrożenia lub naruszenia pokoju, oraz decyduje, kiedy i w jaki sposób przywrócić porządek międzynarodowy[1].
ONZ to olbrzymia organizacja, będąca przede wszystkim międzynarodowym forum, na którym dyskutuje się o problemach całego świata. ONZ to również misje pokojowe, dzięki którym w wielu rejonach świata udało się zaprowadzić i utrzymać pokój.
Praktycznie od początku swego istnienia ONZ angażowała się w rozwiązywanie konfliktów politycznych na świecie. Wynikało to z założeń organizacji, która m.in. miała dbać o pokój na świecie i działać w celu rozwiązywania drogą pokojową konfliktów zaistniałych w różnych punktach kuli ziemskiej. Korea, Kongo czy Nigeria to chyba najbardziej znane z niedalekiej historii operacje z udziałem ONZ[2].
Dziś pojawiają się opinie, że ONZ jest w kryzysie, że działania mediacyjne i operacje pokojowe są nieefektywne a system organizacyjny misji pokojowych ma wiele wad. Aby taka instytucja jak ONZ mogła sprawnie funkcjonować i organizować misje pokojowe to musi posiadać odpowiednią strukturę organizacyjną, która zapewni właściwą komunikację, przebieg informacji i podejmowanie decyzji. Natomiast głównym wyzwaniem dla Rady Bezpieczeństwa ONZ, skoncentrowanej wcześniej na sporach między państwami, stały się konflikty wewnętrzne. Nowa sytuacja nie pociągnęła jednak za sobą adekwatnych zmian w arsenale środków będących w dyspozycji Rady. Stanęła ona zatem wobec problemu niewspółmierności tych środków do postawionych przed nią zadań. Trudności działania Rady pogłębiał dodatkowo kryzys finansowy ONZ.
[1] A. Skowroński, Siły pokojowe i operacje utrzymania pokoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, AON, Warszawa 1997.
[2] Stosunki międzynarodowe: geneza, struktura, funkcjonowanie, Podręcznik akademicki pod redakcją naukową E. Haliżaka i R. Kuźniara, Wydawnictwo UW, Warszawa 1994, s. 334
