Praca magisterska obroniona w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku. Ma 75 stron.
Wstęp.
Rozdział 1. Wizje szkolnictwa i edukacji w świetle literatury przedmiotu.
1.1. Tradycyjne i współczesne poglądy na wykształcenie.
1.2. Istota i zakres demokratyzacji szkolnictwa.
Rozdział 2. Główne funkcje szkoły amerykańskiej.
2.1. Amerykański system oświatowy.
2.2. Efektywność szkolnictwa amerykańskiego.
2.3. Historyczne i kulturowe podłoże modeli nauczania.
Rozdział 3. Organizacja i zadania szkolnictwa w Polsce.
3.1. Model szkoły polskiej w świetle założeń reformy oświaty.
3.2. Czynniki warunkujące efektywność szkolnictwa polskiego.
3.1.1. Struktura kształcenia ponadgimnazjalnego.
3.1.2. Liceum profilowane.
Rozdział 4. Historyczne i kulturowe uwarunkowania różnic w nauczaniu.
4.1. Amerykańskie reformy edukacyjne.
4.2. Tendencje unifikacji systemów oświatowych w świecie.
Zakończenie.
Bibliografia.
Spis tabel i rysunków.
Wstęp
Wiele współczesnych społeczeństw – także społeczeństwo polskie -wyraża niezadowolenie z funkcjonujących modeli edukacji szkolnej. Od kilku dziesięcioleci mówi się i pisze o kryzysie szkoły: jej społecznej dysfunkcjonalności, swoistej alienacji, a nawet patologicznym oddziaływaniu na dzieci i młodzież. Dostrzega się w szkole instytucję nie tyle wspomagającą, co raczej blokującą rozwój młodych pokoleń. Jeśli nawet są to opinie i oceny przesadne, to jednak w dużym stopniu oddają one zarówno nienajlepszą kondycję szkolnictwa, jak i często spostrzegany obraz miejsca i roli oświaty szkolnej w życiu społeczeństwa i poszczególnych ludzi. Naturalną reakcją stają się poszukiwania rozwiązań umożliwiających przezwyciężenie dotychczasowych słabości i ukształtowanie lepszego modelu edukacji szkolnej.
Jednym ze sposobów takich poszukiwań jest sięganie do wzorców zagranicznych, szczególnie tych, które – z pewnych względów – uważa się za najlepsze. Podejmuje się więc rozmaite studia porównawcze, poznaje różne systemy szkolne (ich założenia, konstrukcje i funkcjonowanie oraz skutki), studiuje raporty oświatowe, określa tendencje występujące w szkolnictwie krajów o najwyższym poziomie rozwoju społecznego, gospodarczego i kulturalnego[1]. Niekiedy ulega się modom, innym razem staje się wobec presji administracyjnie narzucanych ideologii i modeli oświatowych. W przypadku naszego społeczeństwa różne względy sprawiają, że wzorów oświaty szkolnej coraz częściej szukamy w modelu szkolnictwa (i szkoły jako instytucji) amerykańskiego.
Głównym celem pracy jest porównanie różnic dzielących szkolnictwo polskie od szkolnictwa amerykańskiego. Cel ten realizowałem poprzez studia literaturowe oraz analizę ustawodawstwa dotyczącego edukacji, w szczególności reformującego polski system oświatowy.
W procesie opracowywania koncepcji badań sformułowałem następujące problemy badawcze:
- Jakie są historyczne i kulturowe podłoża różnych systemów edukacyjnych w Polsce i Stanach Zjednoczonych?
- Który z porównywanych systemów edukacyjnych jest efektywniejszy?
- Czy w świecie następuje unifikacja systemów oświatowych?
W procesie opracowywania koncepcji badań sformułowałem następujące hipotezy:
- Szkolnictwo polskie i amerykańskie dzielą wyraźne różnice kulturowe, które uniemożliwiają bezpośrednie przeniesienie modelu szkoły amerykańskiej w warunki polskie.
- Amerykański system edukacyjny jest efektywniejszy od systemu polskiego, tzn. lepiej przygotowuje uczniów do pracy zawodowej.
- W świecie występują tendencje unifikacji systemów oświatowych.
Niniejsza praca składa się ze wstępu, z czterech rozdziałów, zakończenia i bibliografii.
W rozdziale pierwszym zawarte są podstawowe informacje i pojęcia dotyczące współczesnego szkolnictwa oraz kierunków jego rozwoju. Rozdział drugi obejmuje problematykę funkcjonowania szkoły amerykańskiej, głównie w aspekcie przemian kulturowych. Zasady funkcjonowania szkolnictwa w Polsce zostało zaprezentowane w rozdziale trzecim. W rozdziale czwartym dokonano omówienia różnic oświatowych i przedstawiono problemy internacjonalizacji systemów edukacyjnych.
W rozważaniach wykorzystano dostępną literaturę przedmiotu w postaci opracowań oraz aktów normatywnych.
[1] Zob. R. Pachociński, Pedagogika porównawcza. Podręcznik dla studentów pedagogiki, Białystok 1995
