114 stron, 72 pozycje w bibliografii
Wstęp 2
Rozdział 1. Podstawowe instytucje polskiego i wspólnotowego prawa celnego w zakresie stosowania procedur celnych 5
1.1. Ewolucja polskich procedur celnych (rys historyczny) 5
1.2. Podstawy unii celnej (historia stowarzyszenia, kształtowanie się prawa celnego UE) 19
Rozdział 2. Procedury dokonywania zgłoszeń celnych w obrocie towarowym 26
2.1. Procedura tranzytu 26
2.2. Procedura wywozu 30
2.3. Procedura dopuszczenia do obrotu 31
2.4. Procedura składu celnego 33
2.5. Uszlachetnienie czynne 40
2.6. Uszlachetnienie bierne 48
2.7. Procedura przetwarzania pod kontrolą 54
2.8. Procedura odprawy czasowej 57
Rozdział 3. Dokument SAD 63
3.1. Podstawa prawna 63
3.2. Charakterystyka dokumentu 64
3.3. Struktura danych statystycznych z SAD 79
Rozdział IV. System Intrastat 88
4.1. Podstawa prawna 88
4.2. Założenia systemu 93
4.3. Porównanie dwóch źródeł danych 102
Zakończenie 107
Bibliografia 109
Spis schematów i tabel 114
Wstęp
Specyficzną rolę w procesie integracji europejskiej odgrywa harmonizacja prawa polskiego do przepisów Unii Europejskiej. Bez wątpienia istotną kwestią w tej dziedzinie jest krąg zagadnień związanych z dostosowywaniem naszego ustawodawstwa gospodarczego, w tym i tak bardzo specjalistycznego jak prawo celne. To właśnie ta dziedzina prawa znalazła się na pierwszym miejscu w momencie rozpoczęcia polskich negocjacji z Unią Europejską (jeszcze wówczas Wspólnotą Europejską) o członkostwie.
Negocjacje Polski z UE rozpoczęte w końcu lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku były jedynie logicznym następstwem procesów tak gospodarczych jak i politycznych, jakie zaszły wówczas w Polsce i w Europie Środkowej oraz Wschodniej, a także w byłym Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). Z jednej strony kryzys społeczno-gospodarczy wśród krajów Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) w coraz większym stopniu powodował reorientację polskiego handlu zagranicznego na rynki naszych naturalnych sąsiadów z zachodu, członków Unii Europejskiej, z drugiej zaś nałożyła się na to wyraźnie wówczas dominująca w naszym kraju orientacja na gospodarkę rynkową i konkurencję międzynarodową. Co więcej już od 1989 r. mieliśmy specjalny, preferencyjny układ z Unią Europejską.
W tych właśnie warunkach podjęcie rokowań z UE było nie tyle realizacją określonych wartości ideologicznych liberalizmu, ile koniecznością społeczno-gospodarczą. Stąd też i intensywność tych negocjacji musiała być związana z procesami ogromnych zmian, jakie nasza gospodarka przeżywała. Pogłębiający się kryzys ujawniony w pierwszej fazie terapii szokowej był jednym z motorów napędzających rozwój naszych związków z państwami członkowskimi UE. W rezultacie doszło, stosunkowo szybko, do podpisania w dniu 16 grudnia 1991r. tzw. Układu Europejskiego między Polską i ówczesnymi Wspólnotami Europejskimi. Na bazie tego dokumentu doszło do przyjęcia jego części handlowej jako tzw. Umowy przejściowej. Ta ostatnia umowa miała na celu możliwie jak najszybsze wdrożenie procesu budowy, zaplanowanej na maksimum 10 lat (art. 7 Układu) strefy wolnego handlu między Polską i Unią. Jednakże bazą podstawową dla stosunków Polski ze Wspólnotami był i jest Układ Europejski.
We współczesnym świecie proces internacjonalizacji działalności gospodarczej ściśle wiąże się ze zjawiskami globalizacji i regionalizacji. W odniesieniu do handlu międzynarodowego znajduje to wyraz w rosnących powiązaniach między przedsiębiorstwami działającymi w różnych krajach. Ich wyrazem jest rosnący przepływ towarów – surowców, półfabrykatów i produktów finalnych przez granice – nie tylko granice polityczne, ale i celne. Te ostatnie nie zawsze pokrywają się terytorialnie z granicami polityczno-administracyjnymi poszczególnych państw. Odnosi się to zwłaszcza do tych z nich, które znajdują się na różnych szczeblach zaawansowania procesów integracji gospodarczej. Najdalej zawansowanych ich etapem jest unia celna, czyli taka sytuacja, w której państwa członkowskie kierują się jednolitą polityką celną oraz prawem celnym, a w jego ramach z jednolitą taryfą celną i procedurami celnymi. Wszystkie te elementy składają się na to, że z jednej strony przedsiębiorstwa własne chronione są przed nieuczciwą konkurencją rywali z innych państw (funkcja ochronna prawa i polityki celnej), z drugiej zaś – prawo i polityka celna dążą do stwarzania najkorzystniejszych warunków dla konkurencji przedsiębiorstw i produktów własnych na arenie międzynarodowej (funkcja promocyjna prawa i polityki celnej).
Niewątpliwie oprócz wielu innych ważnych czynników wpływających na konkurencyjność (jakość, marka, cena, etc.) istotną rolę odgrywają procedury odpraw celnych, a dokładniej czas, jaki musi być poświęcony na ich realizację. Ich przewlekłość i biurokratyczna zawiłość z nimi związana, wydłużające czas dostaw towarów bez wątpienia zmniejszają ich konkurencyjność. Właśnie czas jest tu jednym z najcenniejszych czynników wpływających na konkurencyjność tak przedsiębiorstw jak i ich towarów (produktów). Odnosi się to zwłaszcza do konkurencji na rynku międzynarodowym.
Zagadnienia procedur celnych zostały precyzyjnie określone w prawie celnym. Regulacje w tym zakresie w znacznym stopniu odwzorowane są na prawie celnym Unii Europejskiej.
Celem niniejszej pracy jest analiza porównawcza dwóch systemów pozyskiwania danych statystycznych – SAD i INTRASTAT, w których będzie działała Polska po wstąpieniu do UE oraz ich konsekwencji dla zbierania danych o handlu zagranicznym.
W rozdziale pierwszym omówiono ewolucję polskich procedur celnych. Przybliżono także genezę i istotę unii celnej.
W rozdziale drugim opisano procedury dokonywania zgłoszeń celnych w obrocie towarowym.
Rozdział trzeci dotyczy charakterystyki Jednolitego Dokumentu Administracyjnego – SAD (Single Administrative Document), który jest stosowany do wszystkich procedur wywozowych i przywozowych, bez względu na rodzaj i pochodzenie towarów, jak również wspólnej procedury tranzytowej obowiązującej w obrocie towarowym pomiędzy państwami-stronami konwencji o uproszczeniu formalności w obrocie towarowym.
Ostatni rozdział pracy został poświęcony charakterystyce systemu INTRASTAT oraz skutkom jego wprowadzenia po wejściu Polski w struktury Unii Europejskiej.
W pracy wykorzystano dostępną literaturę przedmiotu, akty prawne, artykuły z fachowych czasopism oraz informacje zawarte na stronach internetowych poświęconych problematyce prawa celnego.
